Drukuj
Utworzono: poniedziałek, 19, listopad 2012 Jan Tomaszewski

Św. Jan Nepomucen jest patronem Czech i Pragi, szczerej spowiedzi, dobrej sławy i mostów, chroniącym przed powodziami i utonięciami. Jest także orędownikiem jezuitów, którzy przyczynili się do upowszechnienia jego kultu. Przedstawiany jest w szatach kanonika, najczęściej z krzyżem i palmą męczeństwa w ręku.

W epoce baroku należał on do najbardziej czczonych świętych. Choć w czasach współczesnych jego kult nieco osłabł, wizerunek św. Jana Nepomucena spotykamy dziś w różnych miejscach całej Europy Środkowej, w tym też niezliczoną liczbę jego pomników w Czechach, na Śląsku i Galicji.

Św. Jan Nepomucen urodził się około 1350 r. w Pomuku koło Pilzna. Około 1380 r. przyjął święcenia kapłańskie i został kanonikiem. Studiował prawo kanoniczne, uzyskując stopień doktora. Popadł w niełaskę króla Czech Wacława IV, wrogo nastawionego do przywilejów kościoła. Za odmówienie władcy ujawnienia treści spowiedzi królowej Zofii, którą prowadzący rozwiązły tryb życia król Wacław IV podejrzewał o niewierność, został w 1393 r. skazany na śmierć męczeńską. Więzionego i torturowanego zrzucono go z mostu Karola w Pradze do Wełtawy.

W czasie wojen husyckich w XV w. wiele dokumentów źródłowych uległo zniszczeniu i stąd nie ma pewności, co do prawdziwości historii św. Jana Nepomucena. Jego kult pojawił się dopiero 300 lat po jego śmierci, w XVII w., a kanonizowano go w 1729 r. Podczas procesu beatyfikacyjnego (1675-1721) komisja zbadała grób świętego i stwierdziła, że jego język nie uległ naturalnemu rozkładowi, co miało potwierdzać nadzwyczajność szczątków.

Figury św. Jana Nepomucena spotyka się najczęściej w sąsiedztwie mostów, rzek, a także na placach publicznych i kościelnych oraz na skrzyżowaniu dróg. Pierwszy pomnik wystawiono mu w 1683 r. na moście Karola w Pradze, z którego został zrzucony. W I poł. XVIII w. pomniki te zaczęto stawiać także poza Czechami, głównie na Śląsku i w Galicji.

 

Pomnik św. Jana Nepomucena stał w Łopatynie na centralnym, nieregularnym placu miejskim, przy którym wybudowano później Dom Sokoła. Był zwrócony w stronę kościoła. Nie natrafiłem na żadne zachowane zdjęcie tej figury, ale pamiętam, że była ona ogrodzona niskim, drewnianym płotkiem, a nad nią wznosiło się zadaszenie, stanowiące jakby rodzaj kapliczki bez bocznych ścian.

Trudno dzisiaj dociec, dlaczego postawiono tę figurę akurat w tym właśnie miejscu. Dla dawnych łopatynian była ona ulubionym miejscem spotkań. Mieszkańcy z wielką troską dbali o jej staranne utrzymanie. Często też zapalali tam świece i znicze własnego wyrobu. Były to naczyńka ze słomianym knotem, owiniętym włóknami, przeważnie z konopi, do których nalewano stopionego masła lub smalcu.

Figura św. Jana Nepomucena przetrwała w Łopatynie do 1945 r. Wkrótce po wojnie i utrwaleniu się władzy sowieckiej na tamtejszych terenach przystąpiono do niszczenia świątyń, obiektów kultu i symboli religijnych, które rozbijano i wywożono na wysypisko śmieci. Los ten nie ominął również figury św. Jana Nepomucena. Na polecenie sekretarza rajkomu (partii komunistycznej), niejakiego Wasylczenki, pracownicy miejscowego kołchozu zdjęli figurę z postumentu i rzucili ją do rowu na poboczu drogi. Pozostałe elementy pomnika rozebrali, załadowali na przyczepy i wywieźli w kierunku wsi Trytek, gdzie wykorzystali je do wyrównania i utwardzenia drogi. Kiedy Wasylczenko zauważył pozostawioną w rowie figurę, którą robotnicy zapomnieli zabrać razem z wywożonym gruzem, wpadł we wściekłość i zaczął kopać ją ze złości. Jak wieść gminna niesie, wkrótce po tym zdarzeniu wykręciło mu nogę, którą bezcześcił pomnik św. Jana Nepomucena. Mimo dwukrotnej operacji, chora noga sekretarza nie odzyskała już dawnej sprawności, a on sam popełnił samobójstwo, strzelając sobie w głowę. Mieszkańcy Łopatyna byli przekonani, że spotkała go kara boża.

Dziś miejsce po tym pomniku stoi puste, ale starsi łopatynianie dobrze pamiętają postać św. Jana Nepomucena.

2017-10-23 17:15:45.
Używamy plików cookies, aby zwiększyć użyteczność naszej strony i jakość świadczonych usług zgodnie z preferencjami naszych użytkowników. Wykorzystujemy je do anonimowych badań statystycznych związanych z odwiedzinami naszej witryny. W przypadku nie wyrażenia zgody nie jesteśmy w stanie zagwarantować pełnej funkcjonalności strony! Informacje na temat ustawień dotyczących ciasteczek w poszczególnych przegladarkach dostępne są na poniższych stronach: